Τι Είναι η Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας;

Τι είναι η οριακή διαταραχή προσωπικότητας

Οι άνθρωποι έχουν μια βαθιά ανάγκη για σύνδεση, ασφάλεια και συναισθηματική εγγύτητα. Από την παιδική ηλικία, η σχέση με τους γονείς ή τους φροντιστές παίζει καθοριστικό ρόλο, ενώ στην ενήλικη ζωή η ανάγκη αυτή μεταφέρεται συχνά σε φίλους και συντρόφους.

Όταν όμως αυτή η σύνδεση συνοδεύεται από έντονο φόβο εγκατάλειψης, αστάθεια και δυσκολία στη ρύθμιση των συναισθημάτων, τότε μπορεί να μιλάμε για την οριακή διαταραχή προσωπικότητας.

Η οριακή διαταραχή προσωπικότητας είναι μια χρόνια και συχνά εξουθενωτική κατάσταση, που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σχετίζεται με τον εαυτό του και τους άλλους. Χαρακτηρίζεται από έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις, δυσκολία στον έλεγχο των παρορμήσεων και ασταθείς διαπροσωπικές σχέσεις.

Πού μπορεί να οφείλεται

Δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία. Συνήθως πρόκειται για έναν συνδυασμό παραγόντων όπως:

• πρώιμες εμπειρίες παραμέλησης ή εγκατάλειψης

• δυσκολίες στην οικογενειακή επικοινωνία

• τραυματικές εμπειρίες ή κακοποίηση (συναισθηματική, σωματική ή σεξουαλική)

• βιολογική ή γενετική προδιάθεση

Οι εμπειρίες αυτές μπορούν να επηρεάσουν βαθιά τον τρόπο που το άτομο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τους άλλους.

Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά

Η εικόνα της διαταραχής δεν είναι ίδια για όλους, όμως υπάρχουν κάποια κοινά μοτίβα:

• έντονος φόβος εγκατάλειψης, ακόμη και χωρίς πραγματική απειλή

• ασταθείς σχέσεις που εναλλάσσονται ανάμεσα σε εξιδανίκευση και απόρριψη

• έντονη και ασταθής αυτοεικόνα

• παρορμητικές συμπεριφορές που μπορεί να είναι αυτοκαταστροφικές

• έντονες εναλλαγές διάθεσης μέσα στην ημέρα

• χρόνιο αίσθημα κενού

• δυσκολία στον έλεγχο θυμού

• αυτοτραυματισμός ή αυτοκτονικός ιδεασμός σε ορισμένες περιπτώσεις

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια που περιγράφονται στο DSM-5 (American Psychiatric Association, 2013).

Για να τεθεί διάγνωση, χρειάζεται να υπάρχουν τουλάχιστον 5 από τα 9 κριτήρια και να επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα και τις σχέσεις του ατόμου.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η διάγνωση δεν γίνεται μέσα από ένα απλό τεστ, αλλά μέσω κλινικής αξιολόγησης από ειδικό ψυχικής υγείας.

Πότε χρειάζεται βοήθεια

Αν κάποιος παρατηρεί ότι:

• οι σχέσεις του είναι έντονες αλλά ασταθείς

• φοβάται έντονα την απόρριψη ή την εγκατάλειψη

• νιώθει συχνά συναισθηματικά «εκτός ελέγχου»

• βιώνει έντονα σκαμπανεβάσματα στη διάθεση

τότε είναι σημαντικό να απευθυνθεί σε ειδικό.

Η έγκαιρη κατανόηση και υποστήριξη μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Τι να κρατήσουμε

Η οριακή διαταραχή προσωπικότητας δεν είναι «χαρακτήρας», αλλά μια κατάσταση που μπορεί να κατανοηθεί και να αντιμετωπιστεί.

Με την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση, πολλά άτομα μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, να βελτιώνουν τις σχέσεις τους και να αποκτούν μεγαλύτερη σταθερότητα στη ζωή τους.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596

Boritz, T., Barnhart, R., Eubanks, C. F., & McMain, S. (2018). Alliance rupture and resolution in dialectical behavior therapy for borderline personality disorder. Journal of Personality Disorders, 32(Suppl.), 115–128.

Bozzatello, P., Bellino, S., Bosia, M., & Rocca, P. (2019). Early detection and outcome in borderline personality disorder. Frontiers in Psychiatry, 10, 710. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2019.00710

Euler, S., Nolte, T., Constantinou, M., Griem, J., Montague, P. R., Fonagy, P., & Personality and Mood Disorders Research Network. (2021). Interpersonal problems in borderline personality disorder: Associations with mentalizing, emotion regulation, and impulsiveness. Journal of Personality Disorders, 35(2), 177–193.

Hyland, P., Karatzias, T., Shevlin, M., & Cloitre, M. (2019). Examining the discriminant validity of complex posttraumatic stress disorder and borderline personality disorder symptoms: Results from a United Kingdom population sample. Journal of Traumatic Stress, 32(6), 855–863.

Keefe, J. R., Kim, T. T., DeRubeis, R. J., Streiner, D. L., Links, P. S., & McMain, S. F. (2021). Treatment selection in borderline personality disorder between dialectical behavior therapy and psychodynamic psychiatric management. Psychological Medicine, 51(11), 1829–1837.

Keinänen, M. T., Johnson, J. G., Richards, E. S., & Courtney, E. A. (2012). A systematic review of the evidence-based psychosocial risk factors for understanding of borderline personality disorder. Psychoanalytic Psychotherapy, 26(1), 65–91.

Khasho, D. A., Van Alphen, S. P. J., Heijnen-Kohl, S. M. J., Ouwens, M. A., Arntz, A., & Videler, A. C. (2019). The effectiveness of individual schema therapy in older adults with borderline personality disorder: Protocol of a multiple-baseline study. Contemporary Clinical Trials Communications, 14, 100330.

Leichsenring, F., Leibing, E., Kruse, J., New, A. S., & Leweke, F. (2011). Borderline personality disorder. The Lancet, 377(9759), 74–84.

Levy, K. N., Draijer, N., Kivity, Y., Yeomans, F. E., & Rosenstein, L. K. (2019). Transference-focused psychotherapy (TFP). Current Treatment Options in Psychiatry, 6(4), 312–324.

Links, P. S., Shah, R., & Eynan, R. (2017). Psychotherapy for borderline personality disorder: Progress and remaining challenges. Current Psychiatry Reports, 19(3), 16.

Masland, S. R., Price, D., MacDonald, J., Finch, E., Gunderson, J., & Choi-Kain, L. (2018). Enduring effects of one-day training in good psychiatric management on clinician attitudes about borderline personality disorder. The Journal of Nervous and Mental Disease, 206(11), 865–869.

McLaughlin, S. P., Barkowski, S., Burlingame, G. M., Strauss, B., & Rosendahl, J. (2019). Group psychotherapy for borderline personality disorder: A meta-analysis of randomized-controlled trials. Psychotherapy, 56(2), 260–273.

Paris, J., Perlin, J., Laporte, L., Fitzpatrick, M., & DeStefano, J. (2014). Exploring resilience and borderline personality disorder: A qualitative study of pairs of sisters. Personality and Mental Health, 8(3), 199–208.